• Stress, bijnieren en burn-out. Hoe zit het precies?

    Stress, bijnieren en burn-out. Hoe zit het precies?

    Je bent vatbaar voor allerlei ontstekingen, snel geïrriteerd, hebt een slechte concentratie,  je bent een nerveus en tegelijkertijd heb je een vermoeid gevoel. Toch kan je niet goed (in)slapen. In veel gevallen ligt hier een uitgeputte bijnier aan ten grondslag. Het aantal mensen met een burn-out blijft nog steeds stijgen.

    In een aantal eerdere blogs: ‘Stress: Blijf een coole kikker’ en ‘Van weerstand groei je!’, hadden we het al over het onderwerp stress(situaties) en de uitwerking hiervan op onze gezondheid. Maar hoe werkt stress nu precies in je lichaam?

    HELP! Gevaar!

    In de oertijd hadden we te maken met echte gevaren. Leeuwen of tijgers die we tegenkwamen en waarbij de situatie levensbedreigend is. Om dergelijke situaties te overleven waren er 2 opties:

    • Vechten (fight)
    • Vluchten (flight)

    Bij beiden opties was het van belang dat er veel energie vrij zou komen. Zonder energie immers geen vechten of vluchten. Hiervoor moest de bloedsuikerspiegel zo snel mogelijk stijgen. Hierbij hebben de bijnieren een belangrijke rol. Onze bijnieren liggen aan weerzijden op onze nieren. Het zijn kleine orgaantjes, ze wegen slechts 5 gram per stuk. Maar hebben, zoals je al wel zal begrijpen, een bijzonder belangrijke functie. De bijnieren produceren namelijk de hormonen:

    • Adrenaline
    • Cortisol (= anti-stresshormoon)

    Deze hormonen zorgen ervoor dat er van glycogeen (= opgeslagen glucosevoorraad, dus energie) in de lever en spieren (maar ook van eiwitten in de spieren) zo snel mogelijk bloedsuiker wordt gemaakt. Cortisol heeft niet alleen een bloedsuiker verhogend effect, ook is het de belangrijkste ontstekingsremmer van het lichaam. Onmisbaar want tijdens een gevecht of een vlucht was de kans groot dat je gewond zou raken. Dit mooie mechanisme van het lichaam vergroot dus je overlevingskansen.

    Van roofdier naar filestress

    Al leven we niet meer in de oertijd. Ons lichaam reageert eigenlijk nog steeds hetzelfde op stresssituaties. Verschil is echter wel dat het roofdier is vervangen voor:

    • Werkdruk / carriërestress
    • Relatiecrisis
    • Filestress
    • Vervuiling (medicatie, allergenen en gifstoffen uit de omgeving)
    • Slechte voeding (vulling dus)
    • Overtraining

    Zoals je ziet zijn het veelal geen levensbedreigende situaties meer. Eerder een opeenstapeling van kleinere belastingen. Gevolg is dan dat we niet goed stressbestendig meer zijn. Je herkent het vast wel uit de natuurdocumentaires: een antilope staat na een vlucht voor een leeuw binnen enkele minuten alweer te grazen. Dit in tegenstelling tot de mens die vaak jaren na een trauma nog bij de psych op de bank ligt.

    In deze tijd ligt bijnieruitputting op de loer

    Om met stress om te kunnen gaan maken de bijnieren dus adrenaline en cortisol aan. Er is niets aan de hand zo lang deze aanmaak voldoende is. Het gaat echter fout bij chronische belasting. De bijnieren moeten dan zoveel adrenaline en cortisol aanmaken, dat de klieren uitgeput raken. We noemen dit bijnieruitputting (of burn-out). Vaak zie je om je heen dat mensen soms 10 jaar keihard kunnen werken, zij lijken onverwoestbaar en onvermoeibaar. Tot ze ‘ineens’ (althans zo lijkt het dan) in een  burn-out terecht komen en de gekste klachten krijgen. Het lichaam krijgt moeite de bloedsuiker op peil te houden. Maar ook is het moeilijker ontstekingen te remmen en kan het immuunsysteem minder goed zijn werk doen.

    Bekende symptomen bij bijnieruitputting

    
    
    • Lage bloedsuikers die voor duizelingen
    • Vermoeidheid
    • Depressie
    • Drang naar zoet
    • Ontstekingen die vrij spel krijgen en allergieën die ontstaan of verergeren
    • Auto-immuunziektes
    • Lage bloeddruk
    • Zin in zout (aldosteron wordt van cortisol gemaakt en verhoogt bloeddruk)
    • Veel moeite met opstaan en moeilijk inslapen (cortisol schopt je normaalgesproken wakker)

    Mocht jij jezelf herkennen in dit rijtje symptomen, dan is het belangrijk de oorzaken hiervan aan te pakken. Doe je dit niet, dan kunnen er (op den duur) gevaarlijke ontstekingen en auto-immuunziektes ontstaan. Ga eens na wat voor jou stressbronnen zijn die de meeste impact hebben op jouw systeem? Denk hierbij aan de volgende stressbronnen.

    Oorzaken van bijnieruitputting

    
    
    • Langdurige uitputting (stress) op fysiek, mentaal en emotioneel vlak
    • Stress uit voeding en training (beweging),
    • Stress uit operaties, trauma’s ongelukken
    • Stress uit medicatie en gifstoffen
    • Te weinig ontspanning en slaap
    • Vertraagde schildklier*

    * vaak zie je dat bijnieruitputting een link heeft met een vertraagde schildklier. Dit komt doordat je bijnieren te lang onder grote druk staan, je lichaam vertraagd dan de stofwisseling. Dit doet je lichaam om je bijnieren te beschermen (een overlevingsstrategie). Echter een omgekeerde situatie waarbij een trage schildklier leidt tot een bijnieruitputting is ook niet ondenkbaar.

    Tip

    Focus op bovenstaande stressbronnen en bepaal eventueel met hulp van een trainer/ coach hoe je deze stress kunt verminderen zodat je bijnieren de kans krijgen te herstellen. Realiseer je goed: een echte bijnieruitputting is geen kwestie is van een weekendje uitrusten. Herstel hiervan kan tussen de 3 maanden en 2 jaar liggen.

    Het boek: ‘Bijnieruitputting Het stresssyndroom van de 21e eeuw’ van J. Wilson is een aanrader.

    Laat gerust een reactie (of vraag) achter. Wellicht kom ik hier later (in een andere blog) op terug.

    Vind je dit artikel waardevol? Denk jij dat het jou of een ander zou kunnen helpen? Deel het dan gerust.

    Voor advies, coaching of training neem gerust CONTACT met ons op.

Leave a reply

Cancel reply